Wierzchołek zikkuratu
Szukaj na stronie...

mapa strony

tutaj jesteś: Strona Główna >> Historia >> Sumerowie i Semici

Sumerowie i Semici


Zagadnienia związane z obecnością w południowej Mezopotamii ludności semickiej i jej relacji z Sumerami były badane przede wszystkim w kontekście rasowym oraz etnicznym. Badając imiona udało się wydzielić osobne grupy ludności, które zamieszkiwały określone terytoria. Silne i skompilowane związki istniały jednak między nimi prawdopodobnie już wtedy kiedy powstawały pierwsze źródła pisane.

Skrzydlaty dysk - symbol bogów sumeryjskich

Tradycyjny pogląd, że pierwszą dynastią semicką, która odegrała znaczącą rolę w dziejach południowej Mezopotamii i Sumeru była dynastia założona przez Sargona, a powstanie państwa Akadów wiązało się z migracją pierwszej fali semickich koczowników, przestał być aktualny. Obecność ludności semickiej stwierdzono na długo przed wyniesieniem do władzy dynastii akadyjskiej.

Brak przekazów pisanych sprawia, ze początki obecności ludności semickojęzycznej w południowej Mezopotamii mogą być jedynie przedmiotem hipotez. Większość badaczy uważa, że byli oni ludnością napływową, która zasiedliła rejon północnej Babilonii pod koniec IV tys. p.n.e., czyli wraz z początkiem okresu Dżemet Nasr. Drugą grupą mieliby być na początku III tys. Martu, którzy przybyli z górzystej części Arabii. Dopiero trzecią falą miałyby być plemiona i klany akadyjskie, które penetrowały północne ziemie Sumerów znaczenie przed Sargonem, ale dopiero w czasach panowania dynastii akadyjskiej ich wpływ stał się znaczący.

Prawdopodobnie jeszcze do końca okresu akadyjskiego sumerowie zasiedlali południową Mezopotamię w sposób zwarty do okolic Nippuru – dalej na północ znajdowały się jedynie ośrodki handlu oraz centra kultowe. O wczesnych kontaktach między ludnością posługującą się językiem semickim i sumeryjskim świadczą różnego rodzaju zapożyczenia leksykalne, widoczne już w najstarszych dokumentach.

W okresie ekspansji kulturowej Uruk ludność sumeryjska skolonizowała północną Babilonię i dolinę rzeki Dijali. Nie wiadomo jakim językiem wtedy posługiwali się mieszkańcy tamtych terenów, ani czy dominacja kultury Uruk pociągnęła za sobą znaczniejsze przemieszczenie ludności sumeryjskiej na północ, jednak o znacznym wpływie Sumerów świadczą sumeryjskie nazwy miast oraz wpływy w panteonie ludności miejscowej.

W okresie wczesnodynastycznym Sumerowie mieszkali już tylko w południowej Babilonii. Stwierdzono, ze czasy od końca późnego okresu Uruk, poprzez okres Dżemet Nasr aż do początku okresu wczesnodynastycznego charakteryzowały się dużą niestabilnością i zmianami w sieci osadniczej. Prawdopodobnie na tereny północnej Babilonii zaczęła napływać ludność semickojęzyczna. Badacze stwierdzają, że pomimo widocznych cały czas jeszcze wpływów kultury sumeryjskiej na tym obszarze, to rozwój ludności północnej Babilonii, która zaczęła być kolonizowana przez ludy semickie ściśle wiązał się z północną Syrią, a nie z Sumerami.

W połowie III tys. p.n.e. na terenach granicznych, czyli w okolicach Nippuru oraz Abu Salabich zjawisko dwujęzyczności było na tyle silne, że dochodziło do wzajemnych zapożyczeń językowych, ale na terenie Sumeru wciąż żyły grupy mówiące wyłącznie po sumeryjsku, a w Akadzie wyłącznie po akadyjsku. Pod koniec III tys. p.n.e. sytuacja się zmieniła i proporcje uległy zmianie. Większość rodowitych Sumerów stała się bilingwistyczna, ale na terenie Akadu normą było używanie wyłącznie akadyjskiego.

Próby oceny struktury językowej populacji na danym terenie dokonywane są na podstawie języka, jakim zostało sformułowane imię danej osoby. Jest to metoda dość kontrowersyjna, ponieważ nie jest oczywiste, że we wszystkich wypadkach istniał związek pomiędzy rodzimym językiem, a noszonym przez daną osobę imieniem.

Zajmowanie się kwestią etniczności Babilonii w III tys. p.n.e. to stąpanie po cienkim lodzie, jednak było by nieodpowiedzialne unikanie rozważań na ten temat. Jak wynika z badań początki Sumerów i ludu semickiego, w tym Akadów, które miały miejsce w IV tys. p.n.e., były oddzielne, zatem przynajmniej w pierwszych stadiach koegzystencji oba społeczeństwa, znacznie różniły się od siebie. Nie tylko język był w tym przypadku cechą, która rozróżniała oba narody. Odrębności północne od terytorium Sumeru były związane również z funkcjonowaniem państwa i systemem władzy, a także z odmienną architektura i sztuką. Pod koniec III tys. p.n.e. nie można już jednak mówić o dwóch grupach ludności. Państwo III dynastii z Ur nie obejmowały osobno południa i północy, tylko zawierały w sobie oba te rejony, które stanowiły ich rdzeń, mieszkańcy zaś podzielali te same podstawowe pojęcia oraz sposób życia.

Skrzydlaty dysk - symbol bogów sumeryjskich

data utworzenia: 02.11.2015
data ostatniej aktualizajci treści: 02.11.2015

źródła:

Północna Babilonia w okresie wczesnodynastycznym - Dorota Ławecka