Wierzchołek zikkuratu
tutaj jesteś: Strona Główna >> Historia

Historia


Najdawniejsze Dzieje Sumerów nie są znane. Przypuszcza się, że cywilizacja zaczęła się w IV tys. p.n.e. Na podstawie wykopalisk archeolodzy podzielili ten początkowy czas kultury w Mezopotamii na trzy okresy:

- Ubajd (do ok. 3000 p.n.e.)
- Uruk (ok. 3000 – 2800 p.n.e.)
- Dżemet Nasr (2800 - 2700 p.n.e.)

Okresy wzięły swoje nazwy od miast, w których po raz pierwszy odkryto ceramikę, architekturę lub sztukę charakterystyczną dla całego okresu.

O ustroju władzy panującym w tamtych czasach wiadomo, że sprawował ją monarcha absolutny, który był jednocześnie najwyższym kapłanem. W późniejszych okresach doszło do jej rozdziału na świecką i świątynną W najdawniejszych czasach Sumerowie wybudowali kanały nawadniające, zasilane wodami Tygrysu i Eufratu, dzięki którym rozwinięto rolnictwo. Nadwyżki żywnościowe, które w ten sposób powstały pozwoliły na rozwój innych dziedzin, np. handlu, dzięki któremu można było wymienić je na surowce, których w południowej Mezopotamii brakowało. np. kamień czy drewno do budowy świątyń. Wiadomo, że dzięki opanowanej umiejętności dalekomorskiej żeglugi Sumerowie handlowali nawet z odległymi krajami. np. z Egiptem. Dobrze funkcjonująca gospodarka wymagała prowadzenia rachunkowości, do czego używano pisma.

Pochodzenie i początki Sumerów są nierozwiązaną do tej pory zagadką. Istnieje wiele hipotez dotyczących tego zagadnienia. Jedne określają ich jako naród inwazyjny, który dokonał podboju Dwurzecza, inne zaś jako ludność tubylczą, która osiągnęła najwyższy poziom rozwoju wśród ludów zamieszkujących Mezopotamię. Sumeryjska Lista Królów podaje imiona i ilość lat panowania wszystkich władców, którzy rządzili państwem od samego początku, jednak istnienia tych żyjących w najbardziej zamierzchłych czasach nie potwierdzają żadne odnalezione do tej pory inskrypcje. Najdawniejszym królem, którego autentyczność jest udowodniona w starożytnych dokumentach, ale nie wspomina o nim Lista Królów jest Mesilim - władca miasta Kisz, który jednocześnie był pierwszym zjednoczycielem i królem całego Sumeru - żył ok. 2600 r. p.n.e. Okres pierwszego zjednoczenia nie trwał jednak długo i po śmierci Melilima, lokalni władcy, zaczęli toczyć między sobą walki o hegemonię w państwie. Czasy te nazywano okresem wczesnodynastycznym. Sumer był wtedy krajem podzielonym na państwa-miasta, które ze sobą rywalizowały, a wewnętrzne spory doprowadziły do osłabienia państwa i realnego narażenia na ataki z zewnątrz.

Upłynęło kilkaset lat zanim pojawił się kolejny zjednoczyciel Sumeru - był nim Lugalzagesi władca miasta Ummy, który po podbiciu wszystkich sumeryjskich ziem przeniósł swoją stolicę do Uruk. Stało się to w ok. 2350 roku p.n.e. Okres krwawych podbojów Lugalzagesiego zakończył się przegraną wojną z Akadyczykami, którzy najechali, złupili i ustanowili własne rządy w Sumerze. Wydarzenie to rozpoczęło ponad dwustuletni okres okupacji Sumeru najpierw przez akadyjską dynastię, a później przez górskie plemiona Gutejczyków, którzy jeszcze bardziej niż poprzedni najeźdźcy przyczynili się do kulturowej i gospodarczej degeneracji Sumeru. Kultura sumeryjska jednak przetrwała ten okres, dlatego że najeźdźcy przyswoili ją sobie (np. Akadyjczycy zaadaptowali pismo klinowe do swojego języka) i w efekcie czego zasymilowali się z ludnością podbitą.

Gudea - ensi miasta Lagasz w starożytnym Sumerze. Wspominany w inskrypcjach jako dobry gospodarz i pasterz
Fot.1/ Gudea z Lagasz - lokalny władca wspominany
w inskrypcjach jako dobry gospodarz i budowniczy
świątyń. Panował około roku 2100 p.n.e.

Pogromcą Gutejczyków w roku ok. 2100 p.n.e. był władca Uruk Utuhengal. Panował siedem lat i po jego śmierci władza została przejęta przez Urnammu - władcę Ur. W historii Sumeru rozpoczął się ostatni okres w jego dziejach zwany renesansem sumeryjskim bądź okresem neosumeryjskim, związanym z panowaniem III dynastii z Ur. Nawiązano do dawnych tradycji, w których życie kulturalne i gospodarcze toczyło się wokół świątyni, dlatego w okresie renesansu panujący budowali lub odnawiali świątynie we wszystkich miastach. Znanym lokalnym władcą z tamtych czasów, który wybudował świątynię i doprowadził swoje miasto do dobrobytu jest Gudea z Lagasz (Fot. 1), przedstawiany jako pobożny reformator i dobry gospodarz, żyjący w zgodzie z boskimi nakazami . Z upływem czasu rządy kolejnych królów z III dynastii z Ur słabły i przybliżały upadek Sumeru, który nastąpił ok. roku 2000 p.n.e. Ostatni sumeryjski król Ibbi-Suen, przegrał wojnę z obcymi najeźdźcami i nie zdołał uchronić swojego Państwa przed ostatecznym upadkiem. Sumerowie nigdy już nie podnieśli się z tej klęski i zniknęli na zawsze ze sceny dziejów Mezopotamii, ale ich osiągnięcia cywilizacyjne oraz kultura nie przepadły i stały się inspiracją dla Babilonu, który odziedziczył schedę po Sumerze.

góra strony


ostatnia aktualizacja treści: 26.06.2014

źródła:
Zapomniany Świat Sumerów - Marian Bielicki